19 سالان ڤالاتیه‌كا قانوونی د ته‌ملیككرنا خانیێن زێده‌گاڤی دا هه‌بوویه‌

به‌رپرسێ‌ پشكا كاروبارێن قانوونی ل رێڤه‌به‌ریا گشتیا باژێرڤانیان ل دهۆكێ‌ راگه‌هاند، ل سنووری هه‌ر 47 باژێرڤانیان نێزیكی 17500 زێده‌گاڤیان هه‌نه‌، ل سالا بۆری قانوونه‌كا تایبه‌ت ده‌ركه‌تیه‌ هه‌موو خال تێدانه‌ ژ وانا نابیت ب هیچ ره‌نگه‌كی عه‌ردێ‌ چاندنێ‌ یان هه‌ر ئه‌رده‌ك بێی یێ‌ مۆله‌تا ئاڤاكرنێ‌ كار تێدا بهێته‌ كرن و هه‌ر زێده‌گاڤیه‌كا بهێته‌ كرن دڤێت ئێكسه‌ر بهێته‌ راكرن و گۆت: ژ ڤێ‌ سالێ‌ هه‌تا 2019 مه‌ ڤالاتیه‌كا قانوونی یا هه‌ی بۆ تۆماركرنا زێده‌گاڤیان، به‌لێ‌ ب خوشحالیڤه‌ ل ڤێ‌ دووماهیێ‌ ره‌شنڤیسه‌ك ژ لایێ‌ ئه‌نجوومه‌نی وه‌زیران و وه‌زاره‌تا باژێرڤانیێ‌ ڤه‌ هاتیه‌ بلند كرن بۆ په‌رله‌مانی.
نوبه‌دار سامی عه‌بدوللا، به‌رپرسێ‌ پشكا كاروبارێن قانوونی ل رێڤه‌به‌ریا گشتیا باژێرڤانیان ل دهۆكێ‌ دیار كر، رێڤه‌به‌ریا مه‌ ژ 47 باژێرڤانیا پێكدهێت و ل دووڤ قانوونا رێڤه‌برنا باژێرڤانیا دچین یا ژماره‌ شه‌ش یا سالا 1993 كو سێ‌ جاران راستڤه‌كرن ل سه‌ر هاتیه‌كرن ل سالا 1997 و 1998 و 1999 و گۆت: ل سنووری هه‌ر 47 باژێرڤانیا وان نێزیكی 17500 زێده‌گاڤیان هه‌نه‌، زۆربه‌یا وان ژی پشتی سالا 2000 هاتینه‌ كرن، ئانكو ژ ڤێ‌ سالێ‌ هه‌تا 2019 مه‌ ڤالاتیه‌كا قانوونی یا هه‌ی بۆ تۆماركرنا وان، به‌لێ‌ ب خوشحالیڤه‌ ل ڤێ‌ دووماهیێ‌ ره‌شنڤیسه‌ك ژ لایێ‌ ئه‌نجوومه‌نی وه‌زیران و وه‌زاره‌تا باژێرڤانیێ‌ ڤه‌ هاتیه‌ بلند كرن بۆ په‌رله‌مانی و گه‌نگه‌شه‌ ل سه‌ر هاتیه‌ كرن و ل دووڤ پێزانینان خواندنا ئێكێ‌ یا بۆ هاتیه‌ كرن دا كو قانوونه‌كا تایبه‌ت ده‌ركه‌ن بۆ تاپۆكرنا وان زێده‌گاڤیان، ئه‌م چاڤه‌رێنه‌ و گه‌له‌ك ب هیڤینه‌ دێ‌ ئه‌ڤ قانوونه‌ د به‌رژه‌وه‌ندیا وه‌لاتیان دا بیت.
ناڤهاتی زێده‌تر گۆت: ل هه‌یڤا دوویا سالا 2018 قانوونا ژماره‌ سێ‌ یا نه‌هێلان و راكرنا زێده‌گاڤیان ل سه‌ر ئه‌ردێ‌ حوكمه‌تێ‌ ده‌ركه‌ت، وه‌كو باژێرڤانی ئه‌و پێخوش بوون ب ڤێ‌ قانوونێ‌، چونكۆ دشێین ل دووڤ قانوونێ‌ سه‌ره‌ده‌ریێ‌ بكه‌ین، هینگێ‌ وه‌سا نه‌بوو و چو قانوونێن تایبه‌ت ب زێده‌گاڤیان نه‌بوون و ب تنێ‌ پشتبه‌ستن ل دووڤ قانوونا سزایێن عیراقی یا سالا 1969 كر یا گشتی بوو، نوكه‌ ئه‌ڤ قانوونه‌ یا تایبه‌ته‌ و هه‌موو خال تێدانه‌ ژ وانا نابیت ب هیچ ره‌نگه‌كی ئه‌ردێ‌ چاندنێ‌ یان یێ‌ به‌ری بهێته‌ ئاڤاكرن بێ‌ مۆله‌تا ئاڤاكرنێ‌ و هه‌ر كه‌سێ‌ زێده‌گاڤیێ‌ دكه‌ت دێ‌ پێرابوونێن توند دژی وی هێنه‌ وه‌رگرتن.
گۆت ژی: هه‌تا نوكه‌ ل سنوری باژێرڤانیه‌كا وان ل ده‌وروبه‌را دو حاله‌ت هه‌بووینه‌ و هاتینه‌ ده‌سته‌سه‌ركرن و نه‌هاتینه‌ ئازاد كرن هه‌تا زێده‌گاڤیێن خوه‌ راكرین و ئه‌گه‌ر هات و دووباره‌ كر دێ‌ سزایێ‌ وی توندتر لێ‌ هێت مینا سزاكرن یان زیندانكرن.
نوبه‌داری ئاشكرا كر ژی كو مخابن ل سه‌نته‌رێ‌ پارێزگه‌ها دهۆكێ‌ 7000 زێده‌گاڤی هه‌نه‌، پشتی ئه‌ڤ قانوونه‌ ده‌ركه‌تی رێكخستن په‌یدا بوویه‌ و هه‌ر زێده‌گاڤیه‌كا ل پشتی مێژوویا 18 هه‌یڤا دوو یا سالا 2018 بهێته‌ كرن دڤێت بهێته‌ راكرن و ئه‌گه‌ر نه‌ هێته‌ راكرن ئه‌و لژنا ل وێ‌ ده‌ڤه‌رێ‌ به‌رپرسیاره‌ و دڤێت پێرابوون دژی وان بهێنه‌ وه‌رگرتن.
ل دۆر ئه‌و ئه‌ردێن ل سه‌ر ناڤێ‌ باژێرڤانیێ‌ نوبه‌دار دبێژیت: ئه‌و دده‌نه‌ ب كرێ‌ بۆ مه‌ره‌مێن جوراوجور ل دووڤ پێدڤیێن ده‌ڤه‌رێ‌ و نابیت ب ده‌نه‌ ب كرێ‌ بێ‌ سه‌رێك زێده‌كرنا ئاشكرا چونكۆ عه‌رد هه‌بووینه‌ ژی بێ‌ سه‌رك زێده‌كرن داینه‌ ب كرێ‌ ئه‌ڤه‌ ژی دژی قانوونێ‌ یه‌ و دبیت د ماوێ‌ چوویی دا هنده‌ك حاله‌تێن ب ڤی ره‌نگی روودابن، به‌لێ‌ ل رێڤه‌به‌ریا وان ئه‌ڤ چه‌نده‌ روونه‌دایه‌.
گۆت ژی: هنده‌ك مولك وان هه‌نه‌ پێتڤیه‌ بده‌نه‌ ب كرێ‌ بۆ نموونه‌ هنده‌ك دوكانن یێن باژێرڤانیێ‌ نه‌ و یێن ئاڤاكرین باژێرڤانی سالانه‌ ده‌ته‌ ب كرێ‌ و هنده‌ك ژی هه‌نه‌ وه‌كو گۆره‌پان بۆ نموونه‌ كه‌سه‌ك دێ‌ سرامیكی یان مه‌رمه‌ری دانیت بۆ ماوێ‌ سێ‌ سالان ئه‌ڤانه‌ باژێرڤانی سه‌ره‌ده‌ریێ‌ ل گه‌ل دا دكه‌ت ل دووڤ قانوونا ژماره‌ 32 یا سالا 1986 و ب رێكا سه‌رێكزێده‌كرنه‌كا ئاشكرا، به‌لێ‌ ب مه‌رجه‌كی هه‌ر باژێرڤانی سه‌رپه‌رشتیێ‌ بكه‌ت و ب وێ‌ مه‌زاختنا ئه‌و ل سه‌ر رازی بن، دا كو نه‌بیته‌ به‌ره‌لایی.
به‌رپرسێ‌ پشكا كاروبارێن قانوونی ل رێڤه‌به‌ریا گشتیا باژێرڤانیان ل دهۆكێ‌ دیار كر ژی كو دو جۆرێن ده‌ڤه‌رێن پێشه‌سازی هه‌نه‌ یێ‌ ئێكێ‌ ئه‌رده‌ یێ‌ پیس مینا ئه‌ڤ دوكانێن دووكێل و گاز ژێ‌ ده‌ردكه‌ڤن و یێ‌ دویێ‌ ژی یێن پیشه‌ینه‌ كو مخابن چو قانوون پێ‌ نینه‌ ب تنێ‌ بریاره‌ك هه‌یه‌ یا سالا 1990 یا ژماره‌ 64 سه‌ره‌ده‌ریێ‌ دگه‌ل دكه‌ین، دیسان ده‌ڤه‌را كاشێ‌ و كارگه‌هێن مه‌زن یێن ئاسنی و ئه‌له‌منیومی ئه‌ڤانه‌ قانوونا خوه‌ یا تایبه‌ت هه‌یه‌ یا ژماره‌ 25 یا سالا 1990 و سه‌رێك زێده‌كرن پێ‌ نه‌ڤێت، چونكۆ هه‌موو كه‌س نه‌شێن ڤی كاری بكه‌ن و مووله‌تا گه‌شه‌پێدانا پێشه‌سازی ژ وه‌زاره‌تێ‌ پێ‌ دهێته‌دان و باژێرڤانی دڤێت ئه‌ردی بۆ دابین بكه‌ت به‌رامبه‌ری كریا سالانه‌، ل ڤێ‌ دووماهیێ‌ قانوونه‌كا دیتر ده‌ركه‌تیه‌ یا ژماره‌ 20 یا سالا 1998 ئه‌ڤانه‌ وه‌كو كارگه‌ه ماوێ‌ وان ڤه‌كریه‌ و دێ‌ تێدا كار كه‌ن هندی وان بڤێت.